Ξεκάθαρες απαντήσεις στις τουρκικές διεκδικήσεις έδωσε μέσα στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση, στην Άγκυρα, ο ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Μανώλης Κ. Κεφαλογιάννης. Με την ιδιότητα του προέδρου της Μικτής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ευρωπαϊκής Ένωσης–Τουρκίας, αμφισβήτησε τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου, ζήτησε την άρση της τουρκικής απειλής πολέμου κατά της Ελλάδας και έθεσε ευθέως το ζήτημα της συμμετοχής της Άγκυρας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ευρωπαϊκή ενταξιακή πορεία με επιλεκτική εφαρμογή των δημοκρατικών αρχών και των κριτηρίων της Κοπεγχάγης.
Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της 82ης συνεδρίασης της Μικτής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ–Τουρκίας, η οποία φιλοξενήθηκε στην τουρκική πρωτεύουσα.
Ο Μανώλης Κεφαλογιάννης επέλεξε να θέσει τα ζητήματα που αφορούν την ελληνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις ευρωπαϊκές αξίες ενώπιον των Τούρκων βουλευτών, απαντώντας ευθέως στην επιχειρηματολογία της Άγκυρας.
«Το τουρκολιβυκό δεν είναι απλώς μια διμερής απόφαση»
Στην τοποθέτησή του, ο Έλληνας ευρωβουλευτής στάθηκε ιδιαίτερα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, απορρίπτοντας την τουρκική θέση ότι πρόκειται αποκλειστικά για συμφωνία μεταξύ δύο κυρίαρχων κρατών.
Όπως ανέφερε, το ζήτημα δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένο από τη Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας και τα δικαιώματα των υπόλοιπων κρατών της περιοχής.
Εξήγησε ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών δεν μπορεί να πραγματοποιείται κατά τρόπο που παραγνωρίζει τα δικαιώματα τρίτων χωρών, όπως η Ελλάδα.
Με την παρέμβασή του, ο Κεφαλογιάννης ανέδειξε τη βασική αντίθεση ανάμεσα στις τουρκικές διεκδικήσεις και στο διεθνές νομικό πλαίσιο που επικαλείται η Αθήνα για την Ανατολική Μεσόγειο.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία αντιπαράθεσης Ελλάδας και Τουρκίας, καθώς η Αθήνα το θεωρεί αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, επειδή αγνοεί την επήρεια ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Το ερώτημα για το SAFE: Πώς μπορεί η Τουρκία να συμμετέχει όταν απειλεί ευρωπαϊκά κράτη;
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η σύνδεση των τουρκικών ενεργειών με τη συμμετοχή της Άγκυρας στους ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς.
Ο πρόεδρος της Μικτής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ–Τουρκίας έθεσε το ερώτημα πώς μπορεί να εξεταστεί η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE, τη στιγμή που κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν τις ενέργειές της ως απειλή.
Το SAFE αποτελεί ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας και της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Η παρέμβαση Κεφαλογιάννη ανέδειξε την αντίφαση που, κατά την ελληνική πλευρά, δημιουργείται όταν μια χώρα επιδιώκει πρόσβαση σε ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί απειλές και διεκδικήσεις εις βάρος κράτους-μέλους της Ένωσης.
Κάλεσμα για άρση του casus belli κατά της Ελλάδας
Ο Μανώλης Κεφαλογιάννης έθεσε ευθέως και το ζήτημα της τουρκικής απειλής πολέμου, η οποία παραμένει σε ισχύ από το 1995.
Υπενθύμισε ότι το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει στα κράτη τη δυνατότητα να καθορίζουν το εύρος της χωρικής τους θάλασσας έως τα 12 ναυτικά μίλια.
Η Τουρκική Εθνοσυνέλευση, με την απόφαση της 8ης Ιουνίου 1995, εξουσιοδότησε την τουρκική κυβέρνηση να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών, εάν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα πέραν των έξι ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο.
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής κάλεσε τους Τούρκους συνομιλητές του να άρουν την απειλή, υπογραμμίζοντας ότι οι διακηρύξεις περί ειρήνης πρέπει να συνοδεύονται από συγκεκριμένες πράξεις.
Η παρέμβασή του ανέδειξε ότι η διατήρηση του casus belli αποτελεί διαρκές πρόβλημα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και στην προσπάθεια ουσιαστικής προσέγγισης της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Δεν υπάρχει ευρωπαϊκή ένταξη α λα τούρκα»
Πέρα από τα εθνικά ζητήματα, ο Μανώλης Κεφαλογιάννης υπερασπίστηκε τις θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιμένοντας ότι η ευρωπαϊκή ενταξιακή διαδικασία προϋποθέτει πλήρη συμμόρφωση με συγκεκριμένα δημοκρατικά και θεσμικά κριτήρια.
Τόνισε ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση βασίζεται στην ιστορική εμπειρία των δύο Παγκοσμίων Πολέμων και στην επιλογή των ευρωπαϊκών λαών να οικοδομήσουν ένα σύστημα ειρήνης, δημοκρατίας και συνεργασίας.
Ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει επιλεκτική εφαρμογή των ευρωπαϊκών αρχών, ούτε ειδική μεταχείριση της Τουρκίας ως προς τα κριτήρια της Κοπεγχάγης.
Στην ίδια συζήτηση αναφέρθηκε και στις συλλήψεις αιρετών αξιωματούχων στην Τουρκία, καθώς και στην υπόθεση του Εκρέμ Ιμάμογλου, την οποία συνέδεσε με την κατάσταση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη χώρα.
Ο Κεφαλογιάννης υπενθύμισε ότι η προηγούμενη προγραμματισμένη επίσκεψη της Επιτροπής στην Άγκυρα είχε ματαιωθεί μετά τη σύλληψη του Ιμάμογλου, τον οποίο χαρακτήρισε βασικό πολιτικό αντίπαλο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Με αυτόν τον τρόπο, η παρέμβαση ξεπέρασε τα στενά όρια των ελληνοτουρκικών διαφορών και επεκτάθηκε στις συνολικές υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρέμβαση στην καρδιά του τουρκικού πολιτικού συστήματος
Η παρουσία του Μανώλη Κεφαλογιάννη στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς οι ελληνικές θέσεις διατυπώθηκαν απευθείας ενώπιον Τούρκων κοινοβουλευτικών, στο πλαίσιο επίσημου διαλόγου ΕΕ–Τουρκίας.
Ο ευρωβουλευτής δεν περιορίστηκε στην κριτική του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά συνέδεσε το Δίκαιο της Θάλασσας, την απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας, την ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία και την κατάσταση των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία.
Η παρέμβασή του ανέδειξε ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Άγκυρας δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά της απέναντι στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από την τήρηση των δημοκρατικών υποχρεώσεών της.
Στην Άγκυρα, ο Μανώλης Κεφαλογιάννης είπε τα πράγματα με το όνομά τους, υπερασπιζόμενος τις ελληνικές θέσεις και τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.