Ο Σταύρος Καλεντερίδης έθεσε στο επίκεντρο της συνέντευξης το ζήτημα του πολιτεύματος, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα δεν λειτουργεί ως πραγματική δημοκρατία, αλλά ως ένα κοινοβουλευτικό σύστημα με έντονα ολιγαρχικά χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, σε μια ουσιαστική δημοκρατία οι πολιτικοί δεν θα αποφάσιζαν ερήμην της κοινωνίας, αλλά θα λειτουργούσαν ως εντολοδόχοι των πολιτών. Οι πολίτες, σύμφωνα με την πρότασή του, θα έπρεπε να διαθέτουν θεσμικούς μηχανισμούς παρέμβασης για μεγάλα εθνικά, κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, ακόμη και τη δυνατότητα ανάκλησης αιρετών πριν από τη λήξη της θητείας τους.
Έφερε ως παραδείγματα τα μνημόνια και τη Συμφωνία των Πρεσπών, εκτιμώντας ότι, εάν υπήρχαν πραγματικά συμμετοχικοί θεσμοί, η κοινωνία θα μπορούσε να ανακόψει αποφάσεις με τις οποίες διαφωνούσε.
«Ο διχασμός συντηρεί το πελατειακό κράτος»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στο παραδοσιακό κομματικό σύστημα και στο δίπολο Αριστεράς–Δεξιάς. Κατά τον ίδιο, η πόλωση καλλιεργείται σκόπιμα από τα κόμματα, επειδή αποτελεί βασικό μηχανισμό πολιτικής επιβίωσής τους.
Συνέδεσε τον κομματικό διχασμό με το πελατειακό κράτος, υποστηρίζοντας ότι τα κόμματα προσφέρουν στους πολίτες αφενός μια πολιτική «ταυτότητα» και αφετέρου τη δυνατότητα διευθέτησης προβλημάτων μέσα σε ένα δυσλειτουργικό κράτος.
Ασκώντας κριτική στην πολιτική επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα, χαρακτήρισε παρωχημένη την επιστροφή στη σύγκρουση Αριστεράς και Δεξιάς. Αντιπρότεινε τη συνεργασία των πολιτών στη βάση συγκεκριμένων θεματικών αξόνων, ανεξάρτητα από κομματικές καταβολές. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και στον «οριζόντιο σταυρό», δηλαδή στη δυνατότητα επιλογής υποψηφίων από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους με κριτήριο τις θέσεις και όχι την κομματική ετικέτα.
Το κίνημα των Τεμπών και η Μαρία Καρυστιανού
Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι το κίνημα των Τεμπών κατάφερε να αναδείξει ένα βαθύτερο πολιτειακό πρόβλημα. Όπως είπε, οι συγγενείς των θυμάτων ήρθαν αντιμέτωποι με τη λειτουργία του κράτους και της Δικαιοσύνης και κατανόησαν στην πράξη τα θεσμικά εμπόδια που προκαλούν η βουλευτική ασυλία και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών.
Έκανε ειδική αναφορά στη συγκέντρωση περίπου δύο εκατομμυρίων υπογραφών για την κατάργηση του άρθρου 86, χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία σημαντική κατάκτηση για την ελληνική κοινωνία.
Εκτίμησε ότι η Μαρία Καρυστιανού και το κίνημα των Τεμπών έχουν αντιληφθεί το «ολιγαρχικό σκέλος» του προβλήματος. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι χρειάζεται να παρουσιαστεί και μια ολοκληρωμένη θετική πρόταση για τη μετάβαση σε ένα πραγματικά συμμετοχικό δημοκρατικό σύστημα.
Για το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων κομμάτων από τη Μαρία Καρυστιανού και τον Αντώνη Σαμαρά, εκτίμησε ότι θα μπορούσαν να αλλάξουν τους σημερινούς εκλογικούς συσχετισμούς. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στους πολίτες που απέχουν από τις εκλογές, υποστηρίζοντας ότι αυτοί αποτελούν τη «μαγιά» μιας πιθανής πολιτικής αλλαγής.
«Ο πατριωτισμός δεν είναι ούτε καλός ούτε κακός»
Απαντώντας στο ερώτημα τι σημαίνει πατρίδα, ο Σταύρος Καλεντερίδης απέρριψε τον διαχωρισμό ανάμεσα σε «καλώς» και «κακώς» εννοούμενο πατριωτισμό.
Όπως ανέφερε, ο πατριωτισμός αποτελεί θετικό συναίσθημα αγάπης για την πατρίδα, την κοινωνία και τους συνανθρώπους μας. Τον παρουσίασε ως αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις που επιχειρούν να ομογενοποιήσουν τους λαούς, τις γλώσσες, τις παραδόσεις και τους πολιτισμούς.
Στο ίδιο πλαίσιο επέκρινε τις συζητήσεις για περιορισμό ή κατάργηση του δικαιώματος βέτο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε τον συγκεντρωτισμό σε βάρος των κρατών-μελών.
Οι τρεις εχθροί του Ελληνισμού
Ο Σταύρος Καλεντερίδης χώρισε τις απειλές κατά της Ελλάδας σε τρία επίπεδα.
Στο εσωτερικό, χαρακτήρισε ως μεγαλύτερο εχθρό των πολιτών την «πέμπτη φάλαγγα», στην οποία ενέταξε πολιτικούς, οικονομικά συμφέροντα, ακαδημαϊκούς, δημοσιογράφους και δεξαμενές σκέψης που –κατά την εκτίμησή του– στηρίζουν το υπάρχον κοινοβουλευτικό σύστημα.
Σε επίπεδο κρατικής ασφάλειας, χαρακτήρισε την Τουρκία αντικειμενικό εχθρό της Ελλάδας. Συνέδεσε τη σημερινή τουρκική αναθεωρητική πολιτική με τη συγκρότηση του τουρκικού κράτους μετά τις γενοκτονίες των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και με τις επεμβάσεις της Άγκυρας σε Κύπρο, Συρία, Ιράκ και Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστήριξε ότι οι αγγλοσαξονικές δυνάμεις λειτουργούν ανταγωνιστικά προς την ευρωπαϊκή ήπειρο. Παρουσίασε τον πόλεμο στην Ουκρανία ως παγίδα που οδήγησε την Ευρώπη στην απώλεια της φθηνής ρωσικής ενέργειας και σε μεγαλύτερη εξάρτηση από αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα και οπλικά συστήματα.
«Η Άγκυρα ετοιμάζεται να εφαρμόσει τις διεκδικήσεις της»
Το πλέον ανησυχητικό σημείο της συνέντευξης αφορούσε το τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης έκανε λόγο για «αδιανόητη κλιμάκωση», σημειώνοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις μονομερείς διεκδικήσεις της σε εσωτερικό τουρκικό δίκαιο. Προειδοποίησε ότι, εάν το νομοσχέδιο συνοδευτεί από χάρτες που θα εμφανίζουν τουρκική ΑΟΖ μέχρι τον 28ο μεσημβρινό, η αντιπαράθεση θα περάσει σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο.
«Αλλάζουμε πίστα», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι δεν θα πρόκειται πλέον μόνο για ρηματικές αμφισβητήσεις ή υπομνήματα στον ΟΗΕ, αλλά για απόπειρα πρακτικής εφαρμογής των τουρκικών αξιώσεων.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, μια τέτοια εφαρμογή θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε επιχειρήσεις του τουρκικού Λιμενικού εναντίον Ελλήνων αλιέων σε περιοχές που η Άγκυρα θα έχει μονομερώς χαρακτηρίσει τουρκική ΑΟΖ.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η Τουρκία δύσκολα θα υιοθετούσε ένα τέτοιο νομοθέτημα χωρίς πρόθεση εφαρμογής του, καθώς διαφορετικά θα εξέθετε και θα αποδυνάμωνε τις ίδιες τις αξιώσεις της.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου
Ερωτηθείς ευθέως για τον κίνδυνο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης, ο Σταύρος Καλεντερίδης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου.
Τόνισε ότι η μακροχρόνια ελληνική αυτοσυγκράτηση, υπό τον φόβο μιας κρίσης, οδήγησε σε de facto περιορισμό της άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αναφέρθηκε ειδικά στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης στην Κάσο, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και σε οριοθετημένη ΑΟΖ η Ελλάδα δεν προχώρησε απρόσκοπτα στην πόντιση του καλωδίου.
Κατά τον ίδιο, το περιεχόμενο και κυρίως η εφαρμογή του τουρκικού νομοσχεδίου θα κρίνουν εάν η κατάσταση θα οδηγηθεί σε σύγκρουση.
«Το άρθρο 86 χρειάζεται κατάργηση, όχι μπάλωμα»
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Σταύρος Καλεντερίδης άσκησε σκληρή κριτική στις προτάσεις συνταγματικής αναθεώρησης.
Υποστήριξε ότι το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών πρέπει να καταργηθεί πλήρως και όχι να τροποποιηθεί με έναν νέο, πολύπλοκο μηχανισμό. Όπως είπε, δεν υπάρχει λόγος οι υπουργοί και οι πρωθυπουργοί να απολαμβάνουν ειδική προστασία όταν εξετάζονται ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα.
Έθεσε επίσης ζήτημα πραγματικής διάκρισης των εξουσιών, επισημαίνοντας ότι η πολιτική εξουσία εξακολουθεί να έχει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Κατά την άποψή του, όσο η μία εξουσία καθορίζει την ηγεσία της άλλης, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστικά ανεξάρτητη Δικαιοσύνη.
Κλείνοντας, συνέδεσε τις υποθέσεις των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών με τον ευρωπαϊκό παράγοντα, υποστηρίζοντας ότι η αποκάλυψή τους δείχνει πόσο δύσκολα θα έρχονταν στο φως σοβαρές υποθέσεις που περιορίζονται αποκλειστικά στο εσωτερικό της χώρας.
Οι ιδιαίτερα βαρείς χαρακτηρισμοί και οι καταγγελίες που διατυπώθηκαν στη συνέντευξη αποτελούν προσωπικές πολιτικές εκτιμήσεις του Σταύρου Καλεντερίδη.