Σαφή προειδοποίηση για την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων απηύθυνε ο Ιωάννης Βαληνάκης, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Εκτίμησε ότι Ελλάδα και Τουρκία βαδίζουν προς μια νέα περίοδο έντασης, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε «αναμέτρηση αποφασιστικότητας» στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα έχει ήδη διατυπώσει δύο βασικές «κόκκινες γραμμές» προς την Αθήνα. Η πρώτη αφορά την αποτροπή οποιασδήποτε ελληνικής κίνησης που, κατά την τουρκική ερμηνεία, μεταβάλλει το καθεστώς στο Αιγαίο. Η δεύτερη σχετίζεται με την ενίσχυση της άμυνας των ελληνικών νησιών, ιδίως μέσα από τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ.
Ο Ιωάννης Βαληνάκης εκτίμησε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για δική του υπόθεση, πως αυτά τα μηνύματα πιθανότατα μετέφερε και ο Ιμπραήμ Καλίν κατά τη συνάντησή του στην Αθήνα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία επιδιώκει να μπλοκάρει κάθε ελληνική δραστηριότητα στις νησίδες και βραχονησίδες των οποίων αμφισβητεί την κυριαρχία, αλλά και κάθε περαιτέρω αμυντική ενίσχυση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.
«Αν πιστεύουμε ότι μια ξένη εταιρεία θα κάμψει την Τουρκία, γελιόμαστε»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ηλεκτρικό καλώδιο και στις έρευνες για την πόντισή του. Αμφισβήτησε την αισιοδοξία ότι η Τουρκία δεν θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει το έργο, σημειώνοντας ότι η εμπλοκή μιας γαλλικής εταιρείας δεν αρκεί από μόνη της για να εξουδετερώσει την τουρκική επίδειξη ισχύος στο πεδίο.
«Αν πιστεύουμε ότι με τη συνεργασία μιας γαλλικής εταιρείας θα παρακάμψουμε το εμπόδιο που λέγεται τουρκική αποφασιστικότητα και επίδειξη ισχύος στο πεδίο, νομίζω ότι γελιόμαστε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Διαφορετικά θα ήταν τα δεδομένα, πρόσθεσε, εάν η Αθήνα είχε εξασφαλίσει σαφείς δεσμεύσεις από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία ότι θα σταθούν στο πλευρό της κατά τη διεξαγωγή των ερευνών. Ο ίδιος, πάντως, χαρακτήρισε απίθανο να έχουν δοθεί τέτοιες εγγυήσεις.
Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία καλύπτει την περίπτωση επίθεσης κατά της ελληνικής επικράτειας, όχι όμως κατ’ ανάγκην την προστασία των ερευνητικών εργασιών και της πόντισης του καλωδίου.
«Ποιος είπε ότι η αντιπαράθεση θα περιοριστεί σε ένα επεισόδιο;»
Ο Ιωάννης Βαληνάκης διαφώνησε ανοιχτά με τη χρήση του όρου «επεισόδιο» για μια πιθανή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση. Όπως τόνισε, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι μια κρίση στο πεδίο θα παραμείνει περιορισμένη ή θα ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ώρες.
Κατά την εκτίμησή του, εάν η Τουρκία θεωρήσει ότι της προσφέρεται η δυνατότητα να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα σε βραχονησίδες, νησίδες ή ακόμη και σε μεγαλύτερο ελληνικό έδαφος, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα υποχωρήσει μπροστά στις διεθνείς παρεμβάσεις.
«Είναι δυνατόν να αποκλείει κανείς την πολεμική εμπλοκή; Στον στρατηγικό σχεδιασμό ξεκινάς από το χειρότερο σενάριο, για να είσαι έτοιμος να το αντιμετωπίσεις», σημείωσε.
Προειδοποίησε, παράλληλα, ότι μια ενδεχόμενη κρίση μπορεί να διαρκέσει πολλά εικοσιτετράωρα. Σε μια τέτοια περίπτωση, καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν τα αποθέματα, η αντοχή και η αποφασιστικότητα της κάθε πλευράς.
«Να ξέρουμε τι κάνουμε, γιατί έρχονται δύσκολες στιγμές», ήταν το μήνυμα που έστειλε, καλώντας την Αθήνα να αποφεύγει τις εύκολες εκτιμήσεις και τις «μαγικές λύσεις».
Η συζήτηση για τα 12 ναυτικά μίλια
Αναφερόμενος στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ο κ. Βαληνάκης χαρακτήρισε το ζήτημα περίπλοκο, επισημαίνοντας ότι απαιτεί σοβαρότητα και προσεκτικό σχεδιασμό.
Έκρινε, ωστόσο, ότι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης είναι ακόμη σημαντικότερη, καθώς αφορά πολύ μεγαλύτερες θαλάσσιες εκτάσεις και κυριαρχικά δικαιώματα πέραν των 12 μιλίων.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Τουρκία επιχειρεί εδώ και χρόνια να αποτρέψει την Ελλάδα από την άσκηση του νόμιμου δικαιώματός της για επέκταση των χωρικών υδάτων, επιδιώκοντας να παραμείνει επ’ αόριστον στα έξι μίλια. Παράλληλα, αντιδρά σε κάθε προσπάθεια άσκησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, από τους αγωγούς και τα θαλάσσια πάρκα μέχρι τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τα υποθαλάσσια καλώδια.
«Το θέμα είναι να ασκήσουμε και κανένα κυριαρχικό δικαίωμα πέρα από τα έξι μίλια και όχι να κάνουμε πίσω», υπογράμμισε.
Κλείνοντας, χρησιμοποίησε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό για την ελληνική αμυντική στρατηγική. Αντί για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», υποστήριξε ότι προτιμότερη θα ήταν μια «Ασπίδα της Αθηνάς», η οποία θα συμβόλιζε τη σύνεση και τη στρατηγική σκέψη. Όπως παρατήρησε, ο Αχιλλέας διέθετε ένα τρωτό σημείο που τελικά τον οδήγησε στον θάνατο.