Σαφή προειδοποίηση για την κλιμάκωση της τουρκικής στάσης και τις βαθύτερες γεωπολιτικές αιτίες που ωθούν τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε πιο επιθετική ρητορική απηύθυνε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική».
Ο κ. Εγκολφόπουλος υποστήριξε ότι τα λεγόμενα «ήρεμα νερά» στα ελληνοτουρκικά αρχίζουν πλέον να σηκώνουν «κυματισμό» και μάλιστα «πολλά μποφόρ», έστω και αν προς το παρόν η ένταση παραμένει κυρίως σε προφορικό επίπεδο.
Όπως εξήγησε, μέχρι πρόσφατα η τουρκική πλευρά διοχέτευε μηνύματα μέσα από διαρροές, πρωτοσέλιδα και φιλοκυβερνητικά μέσα. Πλέον, όμως, ο ίδιος ο Ερντογάν βγαίνει μπροστά, επειδή γνωρίζει ότι οι εξελίξεις στην περιοχή δεν κινούνται υπέρ της Τουρκίας.
Κατά τον αντιναύαρχο ε.α., ο Τούρκος πρόεδρος «ρίχνει όλα τα ζάρια στο τραπέζι», καθώς βλέπει ότι η Άγκυρα έρχεται σε αντίθεση με αμερικανικά συμφέροντα, ενώ την ίδια στιγμή υπάρχει δυσαρέσκεια και από τη Μόσχα λόγω των εξελίξεων στη Συρία.
Το Ιράν, ο IMEC και η νέα γεωοικονομική σκακιέρα
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος στάθηκε ιδιαίτερα στη γεωγραφική και στρατηγική θέση του Ιράν, εξηγώντας ότι βρίσκεται στο κέντρο των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή αλλά και των σχεδιασμών γύρω από τον άξονα IMEC, δηλαδή τον διάδρομο που συνδέει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Όπως ανέφερε, ο διάδρομος αυτός, που περνά από Ινδία, Σαουδική Αραβία και καταλήγει προς την Ευρώπη, δημιουργεί μια νέα γεωοικονομική πραγματικότητα, στην οποία η Τουρκία δεν έχει τον ρόλο που θα επιθυμούσε.
Ο ίδιος σημείωσε ότι το Ιράν επηρέαζε επί χρόνια σειρά δυνάμεων και οργανώσεων στην περιοχή, όπως τους Χούτι στην Υεμένη, φιλοϊρανικές οργανώσεις στο Ιράκ, δυνάμεις στη Συρία και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ωστόσο, ο πόλεμος και οι περιφερειακές ανακατατάξεις έχουν περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα της Τεχεράνης να στηρίζει όλους αυτούς τους βραχίονες.
Σε αυτό το κενό, σύμφωνα με τον κ. Εγκολφόπουλο, επιχειρεί να μπει η Τουρκία.
«Η Τουρκία θέλει να γίνει προστάτης των δυσαρεστημένων μουσουλμάνων»
Ο αντιναύαρχος ε.α. εκτίμησε ότι η Τουρκία επιχειρεί πλέον να εμφανιστεί ως προστάτης των «απανταχού δυσαρεστημένων μουσουλμάνων», δημιουργώντας ένα σουνιτικό τόξο απέναντι στα συμφέροντα του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όπως είπε, η Άγκυρα δεν μπορεί να υποστηρίξει οικονομικά και στρατιωτικά αυτά τα δίκτυα όπως το έκανε το Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθεί να καλύψει το κενό επιρροής, αξιοποιώντας την αστάθεια που δημιουργείται σε Συρία, Ιράκ, Λίβανο και ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Συρία, λέγοντας ότι ο νέος ηγέτης της χώρας, ο Αχμέντ αλ Σάρα, αρχίζει να κινείται πιο ανεξάρτητα από την Τουρκία, καθώς στηρίζεται πλέον από τις ΗΠΑ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η αμερικανική απαίτηση να μην υπάρξει ρωσική βάση στη Συρία και να υπάρξει συνεννόηση με το Ισραήλ, όπως είπε ο κ. Εγκολφόπουλος, ενοχλεί βαθιά την Τουρκία. Γι’ αυτό, κατά την εκτίμησή του, ο Ερντογάν επιτέθηκε πρόσφατα με σφοδρότητα στο Ισραήλ, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως παρούσα σε Χαλέπι, Δαμασκό και Βηρυτό.
Η Κύπρος ενοχλεί την Άγκυρα
Σημαντικό τμήμα της παρέμβασης αφορούσε την Κύπρο. Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος υπογράμμισε ότι η Λευκωσία, μετά τις συμφωνίες με τη Γαλλία, τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα ασφάλειας και ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό, όπως είπε, προκαλεί έντονη ενόχληση στην Άγκυρα, κάτι που φάνηκε και από την τουρκική ανακοίνωση για τη συμφωνία Κύπρου – Γαλλίας.
Ο ίδιος απέρριψε ως «παραμύθια» τις απόψεις ότι εμπορικές συμφωνίες τουρκικών εταιρειών με γαλλικούς ομίλους μπορούν να αλλάξουν την εξωτερική πολιτική της Γαλλίας. Όπως σημείωσε, άλλο μια επιχειρηματική συνεργασία και άλλο η στρατηγική πολιτική ενός κράτους.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» ως αντίδραση αποκλεισμού
Ο αντιναύαρχος ε.α. συνέδεσε ευθέως την προώθηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» με την αίσθηση αποκλεισμού της Τουρκίας από τους νέους ενεργειακούς και εμπορικούς διαδρόμους.
Όπως είπε, η Άγκυρα βλέπει ότι μένει εκτός του νέου ενεργειακού χάρτη, εκτός των μεγάλων αμερικανικών σχεδιασμών και εκτός των σταθερών αξόνων που διαμορφώνονται από Ινδία, Σαουδική Αραβία, Ισραήλ, Ελλάδα και Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία επιχειρεί να επαναφέρει τη «Γαλάζια Πατρίδα», ένα δόγμα που, κατά τον κ. Εγκολφόπουλο, είναι πλήρως αυθαίρετο και συγκρούεται με το Διεθνές Δίκαιο.
Παρουσιάζοντας χάρτες, τόνισε ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις επιχειρούν να εισχωρήσουν σε περιοχές που δεν ανήκουν στην Τουρκία, ενώ αμφισβητούν ελληνικά και κυπριακά κυριαρχικά δικαιώματα.
«Η Τουρκία δεν έχει τίποτα εκεί – Θέλει να πάρει από αυτά που δεν της ανήκουν»
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο κ. Εγκολφόπουλος όταν αναφέρθηκε στα ενεργειακά κοιτάσματα και στους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου.
Όπως είπε, η Τουρκία «δεν έχει τίποτα» στις περιοχές όπου επιχειρεί να εμφανιστεί ως παίκτης και για αυτό προσπαθεί να πάρει «από αυτά που δεν της ανήκουν».
Αντιθέτως, η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται μέσα στους σχεδιασμούς που αφορούν την ενέργεια, την ασφάλεια και τις νέες διασυνδέσεις προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε και στον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην έκδοση NAVTEX και NOTAM, υπογραμμίζοντας ότι ακόμη και το αμερικανικό ναυτικό κινήθηκε με βάση τις διαδικασίες της Κυπριακής Δημοκρατίας και όχι της Τουρκίας ή του ψευδοκράτους.
«Η Τουρκία είναι εκτός ενεργειακού χάρτη»
Καταλήγοντας, ο κ. Εγκολφόπουλος υποστήριξε ότι η Τουρκία βρίσκεται σήμερα εκτός βασικών ενεργειακών και γεωοικονομικών σχεδιασμών.
Κατά την ανάλυσή του, η ελληνική πλευρά συμμετέχει σε κρίσιμους διαδρόμους που συνδέουν την Ανατολική Μεσόγειο, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να αντιδράσει επειδή βλέπει να περιορίζεται ο ρόλος της.
«Είναι εκτός ενεργειακού χάρτη», τόνισε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι αυτό ακριβώς οδηγεί την Άγκυρα σε κινήσεις έντασης και σε επαναφορά μαξιμαλιστικών διεκδικήσεων.
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν πως η τουρκική επιθετικότητα δεν πρέπει να εξετάζεται αποκομμένα. Συνδέεται με τις μεγάλες αλλαγές στη Μέση Ανατολή, την αποδυνάμωση του Ιράν, την ανάδυση νέων αξόνων ενέργειας και εμπορίου και την προσπάθεια της Άγκυρας να αποφύγει τον γεωπολιτικό παραγκωνισμό.