Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Σε μια ιδιαίτερα σοβαρή καταγγελία για την παρουσία και την επιχειρησιακή εξέλιξη του ISIS στην Τουρκία προχωρά ο Αμπντουλάχ Μπζοκούρτ μέσα από δημοσίευμά του στο Nordic Monitor, υποστηρίζοντας ότι η τζιχαντιστική οργάνωση έχει περάσει πλέον σε ένα νέο στάδιο, από τη στρατολόγηση και τη δικτύωση, στην εκπαίδευση ενόπλων και βομβιστών εντός τουρκικού εδάφους.
Αφορμή για την ανάλυση αποτελεί η επίθεση της 7ης Απριλίου έξω από κτίριο που στεγάζει το ισραηλινό γενικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με τον Μπζοκούρτ, τα διαθέσιμα βίντεο από την επίθεση δείχνουν ότι οι τρεις δράστες δεν κινήθηκαν τυχαία ή ερασιτεχνικά, αλλά με τρόπο που παραπέμπει σε πρότερη επιχειρησιακή εκπαίδευση στη χρήση όπλων, στον συντονισμό ομάδας και στην εκτέλεση αστικής επίθεσης.
Το κεντρικό συμπέρασμα του δημοσιεύματος είναι σαφές! Αφού οι συγκεκριμένοι δράστες δεν είχαν πολεμήσει προηγουμένως σε μέτωπα όπως η Συρία ή το Ιράκ, τότε –κατά την εκτίμηση του αρθρογράφου– η εκπαίδευσή τους πρέπει να έγινε μέσα στην Τουρκία. Αυτό, κατά τον ίδιο, συνιστά ποιοτική αναβάθμιση της απειλής, καθώς σημαίνει ότι ο ISIS δεν χρειάζεται πλέον να «εισάγει» βετεράνους από εμπόλεμες ζώνες, αλλά παράγει τοπικά επιχειρησιακά στελέχη.
Ο Μπζοκούρτ περιγράφει την επίθεση ως ένδειξη μιας μετάβασης σε νέα επιχειρησιακή λογική. Όπως υποστηρίζει, η οργάνωση φαίνεται να έχει αποκτήσει την αυτοπεποίθηση να δημιουργεί εγκαταστάσεις εκπαίδευσης σε τουρκικό έδαφος, προκειμένου να καλλιεργεί πυρήνες ικανούς να χειρίζονται πυροβόλα όπλα, πυρομαχικά και πιθανώς εκρηκτικούς μηχανισμούς. Στο ίδιο πλαίσιο, εξαπολύει ευθεία επίθεση στην κυβέρνηση Ερντογάν, κατηγορώντας την ότι για χρόνια επέδειξε ανοχή απέναντι στη δράση του ISIS, ενώ ταυτόχρονα έστρεφε το βάρος της καταστολής της σε αντιπολιτευόμενους, δημοσιογράφους και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην ανάλυση του οπτικού υλικού. Κατά τον αρθρογράφο, το όχημα των δραστών έφθασε στο σημείο με ελεγχόμενο τρόπο, χωρίς νευρικότητα ή αυτοσχεδιασμό, στοιχείο που υποδηλώνει προετοιμασμένο σχέδιο διαφυγής ή, ακριβέστερα, σχέδιο ταχείας αποβίβασης. Οι δράστες βγήκαν από το αυτοκίνητο μέσα σε δευτερόλεπτα, χωρίς σύγχυση, χωρίς πισωγυρίσματα και χωρίς καμία προσπάθεια να αποκρύψουν το όχημα, κάτι που, σύμφωνα με την ανάλυση, δείχνει ότι το αυτοκίνητο είχε ρόλο αναλώσιμου μέσου μεταφοράς.
Ο ένας εκ των δραστών, ο Γιουνούς Εμρέ Σαρμπάν, εμφανίζεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να ηγείται της μικρής ομάδας, με τους αδελφούς Ονούρ Τσελίκ και Ενές Τσελίκ να ακολουθούν. Η μεταξύ τους κίνηση περιγράφεται ως πειθαρχημένη, με στοιχειώδη ιεραρχία και προαποφασισμένους ρόλους. Οι τρεις άνδρες φορούσαν απλά, σκούρα ρούχα, χωρίς διακριτικά ή εμφανή ιδεολογικά σύμβολα, σε μια προφανή προσπάθεια να μη γίνουν αμέσως αντιληπτοί.
Σύμφωνα πάντα με το Nordic Monitor, οι δράστες έφεραν παρόμοια σακίδια, τα οποία δεν έλεγξαν ούτε προσαρμόσαν μετά την αποβίβαση, στοιχείο που θεωρείται ένδειξη ότι το περιεχόμενό τους είχε προετοιμαστεί εκ των προτέρων για άμεση χρήση. Ο Μπζοκούρτ εκτιμά ότι τα σακίδια αυτά πιθανότατα περιείχαν επιχειρησιακό εξοπλισμό, όπως επιπλέον όπλα, πυρομαχικά ή και εκρηκτικές ύλες.
Ένα από τα βασικά σημεία του άρθρου είναι ότι οι δράστες κινήθηκαν με αποφασιστικότητα, χωρίς δισταγμό ή αποπροσανατολισμό, γεγονός που ο αρθρογράφος θεωρεί απόδειξη προηγούμενης αναγνώρισης του χώρου και εξοικείωσης με το περιβάλλον. Μάλιστα, γίνεται αναφορά σε αστυνομικά ευρήματα σύμφωνα με τα οποία οι ύποπτοι είχαν πραγματοποιήσει περισσότερες από μία φορές κατόπτευση της περιοχής πριν από το χτύπημα.
Το δημοσίευμα θεωρεί επίσης ενδεικτικό το γεγονός ότι οι δράστες δεν επιχείρησαν να καλύψουν τα χαρακτηριστικά τους, έδρασαν μέρα μεσημέρι και χτύπησαν έναν από τους πιο αυστηρά φυλασσόμενους στόχους στο επιχειρηματικό και χρηματοοικονομικό κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Για τον Μπζοκούρτ, αυτό συνιστά ευθεία επίδειξη δύναμης του ISIS και μήνυμα ότι η οργάνωση θεωρεί πως μπορεί να πλήξει στόχους οποτεδήποτε και οπουδήποτε.
Παράλληλα, ο αρθρογράφος επισημαίνει ότι η ταχύτητα με την οποία οι τουρκικές αρχές ταυτοποίησαν τους δράστες, συνέλαβαν περίπου δώδεκα συνεργούς, εντόπισαν το νοικιασμένο όχημα και δημοσιοποίησαν υλικό από την προγενέστερη παρακολούθηση του στόχου, δείχνει ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας γνώριζαν ήδη το συγκεκριμένο κύκλωμα, αλλά δεν είχαν κινηθεί προληπτικά. Αυτή η παράμετρος ενισχύει, κατά τον ίδιο, τις υποψίες για βαθύτερη αποτυχία ή ακόμη και για σκοτεινές ζώνες ανοχής.
Ο Μπζοκούρτ πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, μεταφέροντας και την εκτίμηση αναλυτών ασφαλείας ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η ύπαρξη μιας υπόγειας συνεννόησης ανάμεσα σε τμήματα του κρατικού μηχανισμού της Τουρκίας και δίκτυα του ISIS, μια ισορροπία που ίσως τώρα δοκιμάζεται, καθώς η οργάνωση φαίνεται να αποκτά νέες φιλοδοξίες και μεγαλύτερη επιχειρησιακή αυτονομία.
Στο ίδιο δημοσίευμα υποστηρίζεται ότι ο ISIS έχει ήδη οικοδομήσει δίκτυα σχεδόν σε κάθε επαρχία της Τουρκίας, με ισχυρότερη παρουσία σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Κωνσταντινούπολη, η Προύσα, η Σμύρνη και η Άγκυρα. Ο αρθρογράφος αναφέρει ότι μέσα από δεκάδες νομίμως λειτουργούντες συλλόγους και σωματεία, εγκεκριμένα από το τουρκικό υπουργείο Εσωτερικών, η οργάνωση ή παρακλάδια της έχουν μπορέσει να προσεγγίσουν χιλιάδες, ίσως και δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές, ενώ η ριζοσπαστικοποίηση ενισχύεται περαιτέρω μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τον Μπζοκούρτ, είναι ότι η Τουρκία δεν αποτελεί απλώς εσωτερικό πεδίο δράσης του ISIS, αλλά και διαμετακομιστικό κόμβο για επιχειρήσεις προς την Ευρώπη και άλλες περιοχές. Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι το ISIS έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα την Τουρκία –και ειδικότερα την Κωνσταντινούπολη– ως βάση για μετακινήσεις, χρηματοδότηση, εξασφάλιση εγγράφων και διαβατηρίων, αλλά και αποστολή στελεχών σε ξένες χώρες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το δημοσίευμα του Nordic Monitor καταλήγει σε μια βαριά πολιτική και γεωπολιτική προειδοποίηση: εάν επιβεβαιώνεται ότι ο ISIS έχει περάσει πλέον στο στάδιο της ένοπλης εκπαίδευσης μέσα στην Τουρκία, τότε έχει ξεπεραστεί ένα νέο, επικίνδυνο όριο. Και οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν εντός των τουρκικών συνόρων, αλλά ενδέχεται να αγγίξουν την Ευρώπη, τη Ρωσία, ακόμη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου –όπως σημειώνεται– οι αρχές έχουν ήδη εντοπίσει κατά καιρούς ίχνη επιχειρησιακών και υλικοτεχνικών διαδρομών που οδηγούν πίσω στην Τουρκία.
Το βασικό μήνυμα του Αμπντουλάχ Μπζοκούρτ είναι σκληρό και χωρίς περιστροφές! O ISIS, όπως τον περιγράφει, δεν είναι πλέον απλώς παρών στην Τουρκία, αλλά δείχνει να αποκτά και οργανωμένη στρατιωτική υποδομή. Και αυτό, αν αληθεύει, μετατρέπει την υπόθεση από πρόβλημα ασφαλείας σε ζήτημα στρατηγικής απειλής για ολόκληρη την περιοχή.