Νέες σκιές γύρω από το αεροπορικό περιστατικό που σημειώθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο με αεροσκάφος που μετέφερε τον πρώην αρχηγό του Γενικού Επιτελείου της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Μοχάμεντ αλ-Χαντάντ, φέρνει στο προσκήνιο δημοσίευμα του Libya Review, το οποίο εστιάζει στις αντιφατικές τοποθετήσεις από την Τουρκία και στα ερωτήματα που εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά μήνες μετά το συμβάν.
Το περιστατικό σημειώθηκε στις 24 Δεκεμβρίου, λίγο μετά την απογείωση του αεροσκάφους από την Άγκυρα. Η επίσημη εκδοχή των τουρκικών αρχών απέδωσε το συμβάν σε αιφνίδια ηλεκτρική βλάβη. Ωστόσο, αυτή η εξήγηση δεν στάθηκε ικανή να κλείσει τη συζήτηση, καθώς στη συνέχεια ακολούθησαν αντικρουόμενες δημόσιες παρεμβάσεις από πολιτικά πρόσωπα και στελέχη της αεροπορίας στην Τουρκία, εντείνοντας την αίσθηση ότι η υπόθεση παραμένει θολή.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο πρώην υποδιευθυντής της τουρκικής πολιτικής αεροπορίας, Οκτάι Ερντάγι, εξέφρασε σοβαρούς προβληματισμούς για τον τρόπο με τον οποίο ελέγχθηκε το αεροσκάφος πριν από την αναχώρησή του. Όπως φέρεται να υποστήριξε, υπάρχουν ερωτήματα για το κατά πόσο τηρήθηκαν επαρκώς τα προβλεπόμενα μέτρα επιτήρησης και ασφαλείας πριν από την απογείωση, σημειώνοντας ότι σε μια τέτοια πτήση θα έπρεπε να είχαν εφαρμοστεί αυστηρά πρωτόκολλα ελέγχου.
Την ίδια ώρα, οι πολιτικές αντιδράσεις στην Τουρκία περιέπλεξαν ακόμη περισσότερο την εικόνα. Ο αρχηγός του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, χαρακτήρισε το περιστατικό ανησυχητικό και ιδιαίτερα σοβαρό, συνδέοντάς το μάλιστα με τη χρονική συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα αποφάσισε να παρατείνει για ακόμη δύο χρόνια τη στρατιωτική της αποστολή στη Λιβύη.
Από την αντιπολίτευση, ο Ντενίζ Γιαβουζγιλμάζ, στέλεχος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο δολιοφθοράς, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία. Η παρέμβασή του τροφοδότησε νέα σενάρια και ενίσχυσε τη δημόσια συζήτηση γύρω από τις πραγματικές αιτίες του περιστατικού.
Ακόμη πιο μακριά πήγε ο Ντογού Περιντσέκ, επικεφαλής του Πατριωτικού Κόμματος, ο οποίος απέδωσε το συμβάν σε ξένους παράγοντες, κατονομάζοντας μάλιστα τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Το Libya Review σημειώνει ότι τέτοιες αιτιάσεις θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό πολιτικά υποκινούμενες, ωστόσο αποκαλύπτουν το βάθος των εσωτερικών διαφωνιών στην Τουρκία σχετικά με την ερμηνεία του συμβάντος.
Παρά τις διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις, η επίσημη γραμμή της Άγκυρας παραμένει αμετάβλητη, με τις τουρκικές αρχές να επιμένουν ότι το περιστατικό προκλήθηκε από τεχνική αστοχία. Εντούτοις, η συνεχιζόμενη πολιτική και μιντιακή αντιπαράθεση δείχνει ότι η υπόθεση δεν έχει κλείσει, ενώ τα ερωτήματα γύρω από τις πραγματικές συνθήκες του συμβάντος εξακολουθούν να αιωρούνται.
Το δημοσίευμα του Libya Review αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη διχογνωμία στο εσωτερικό της Τουρκίας, καταγράφοντας μια εικόνα σύγχυσης και αντικρουόμενων αφηγημάτων γύρω από ένα περιστατικό που, παρά την επίσημη τεχνική εξήγηση, συνεχίζει να προκαλεί υποψίες και πολιτικές ερμηνείες.
Η ρωσική σύνδεση
Στις αρχές Απριλίου δημοσίευμα στο Radio France Internationale, το οποίο σας μετέφερε το Geopolitico.gr, υποστήριζε, ότι αρκετές φωνές στη Λιβύη συνδέουν εκείνη τη συντριβή με«ρωσική εκδίκηση», αν και μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί κανένα επίσημο πόρισμα από την ανάλυση των μαύρων κουτιών, ούτε έχουν ανακοινωθεί τα συμπεράσματα της σχετικής έρευνας από τον Λίβυο εισαγγελέα. Κάποιοι κύκλοι έδειξαν αρχικά προς την Τουρκία, όμως άλλοι αναλυτές και πολιτικά πρόσωπα εκτιμούν ότι πρόκειται για επιχείρηση αντιποίνων της Μόσχας.
Το ερώτημα αυτό ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο έπειτα από νέο περιστατικό στις 19 Μαρτίου, όταν η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης ανακοίνωσε μερική αναστολή της παραγωγής στο κοίτασμα Αλ-Σαράρα, έπειτα από μεγάλη πυρκαγιά σε αγωγό που τροφοδοτεί το διυλιστήριο της Ζαουίγια. Μία εβδομάδα αργότερα, το υπουργείο Εσωτερικών της κυβέρνησης της Τρίπολης ανακοίνωσε ότι η έρευνά του για την υπόθεση κατέληξε σε ευρήματα που παραπέμπουν σε δολιοφθορά. Στο σημείο εντοπίστηκαν ρωσικής κατασκευής πυρομαχικά, μεταξύ των οποίων ένα μη εκραγέν βλήμα M-62 βάρους περίπου 250 κιλών και θραύσματα πυραύλου 130 χιλιοστών.
Παρά τα ευρήματα, το λιβυκό υπουργείο απέφυγε να κατηγορήσει ευθέως οποιοδήποτε τοπικό ή ξένο μέρος. Αυτό από μόνο του λέει πολλά για το πόσο λεπτή είναι η ισορροπία. Διότι όλοι υποψιάζονται, αλλά κανείς δεν θέλει να πει ανοιχτά ποιος τραβά τη σκανδάλη. Το λιβυκό κοινοβούλιο ζήτησε εξηγήσεις από την κυβέρνηση της Τρίπολης τόσο για το περιστατικό με το ρωσικό πλοίο LNG όσο και για την επίθεση στον αγωγό, χωρίς όμως να λάβει απάντηση.
Ο Λίβυος βουλευτής Miloud Lasouad μίλησε ανοιχτά για πόλεμο δι’ αντιπροσώπων στη Λιβύη, ζητώντας άμεση διερεύνηση και των δύο περιστατικών. Σε δηλώσεις του στο RFI χαρακτήρισε την επίθεση στον αγωγό του πεδίου Sharara πρωτοφανή, κυρίως λόγω της χρονικής συγκυρίας της, υποστηρίζοντας ότι όλα δείχνουν εμπλοκή μη λιβυκών παραγόντων. Κατά τον ίδιο, το ίδιο μοτίβο διακρίνεται και στην επίθεση κατά του ρωσικού πλοίου, η οποία επίσης, όπως σημείωσε, δεν φαίνεται να φέρει λιβυκή υπογραφή.
Η Λιβύη δεν είναι απλώς μια χώρα σε χρόνια αποσταθεροποίηση, αλλά ένα πεδίο όπου ξένες δυνάμεις δοκιμάζουν επιχειρήσεις, στέλνουν μηνύματα και ξεκαθαρίζουν λογαριασμούς. Πίσω από τις επίσημες σιωπές, τις μισές διαρροές και τα αδιευκρίνιστα πορίσματα, διακρίνεται ένα σκληρό γεωπολιτικό παιχνίδι, στο οποίο η Μόσχα και το Κίεβο μεταφέρουν την αντιπαράθεσή τους πολύ πέρα από το ουκρανικό μέτωπο.