Μία μαρτυρία εκ των έσω, προερχόμενη όχι από την ελληνική πλευρά αλλά από έναν έμπειρο Τούρκο διπλωμάτη που υπηρετούσε στη Δυτική Θράκη την περίοδο του θανάτου του Σαδίκ Αχμέτ, αποδομεί το αφήγημα περί «ύποπτου τροχαίου» και πιθανής δολοφονίας από το ελληνικό «βαθύ κράτος», το οποίο καλλιεργείται επί χρόνια στην Τουρκία.
Ο λόγος για τον απόστρατο πρέσβη Αρσλάν Χακάν Οκτσάλ, ο οποίος υπηρέτησε ως γενικός πρόξενος της Τουρκίας στην Κομοτηνή κατά την περίοδο 1992-1995 και υποστηρίζει ότι υπήρξε ένας από τους τελευταίους ανθρώπους που είδαν τον Σαδίκ Αχμέτ ζωντανό, λίγες ώρες πριν από το θανατηφόρο τροχαίο της 24ης Ιουλίου 1995.
Σε εκτενή παρέμβασή του, η οποία δημοσιεύθηκε σε τουρκικό Μέσο, ο Οκτσάλ περιγράφει λεπτομερώς όσα είδε και όσα διαπίστωσε εξετάζοντας προσωπικά τις συνθήκες του δυστυχήματος. Το συμπέρασμά του είναι κατηγορηματικό: ο θάνατος του Σαδίκ Αχμέτ ήταν αποτέλεσμα τροχαίου δυστυχήματος και όχι οργανωμένης δολοφονικής ενέργειας.
Η τοποθέτηση του Τούρκου διπλωμάτη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη γραμμή που πρόβαλε ακόμη και το κρατικό τουρκικό δίκτυο TRT. Σε επίσημο αφιέρωμά του για την κινηματογραφική ταινία «Sadık Ahmet», το TRT υποστήριξε ότι ο Σαδίκ Αχμέτ έχασε τη ζωή του σε «ύποπτο τροχαίο δυστύχημα», ενώ στον δημόσιο διάλογο της Τουρκίας διακινούνται ακόμη βαρύτεροι ισχυρισμοί περί δολοφονίας του από ελληνικούς κρατικούς ή παρακρατικούς μηχανισμούς.
«Οδηγούσε την κόκκινη Mercedes με μεγάλη ταχύτητα»
Ο Οκτσάλ αναφέρει ότι το πρωί της 24ης Ιουλίου 1995 ταξίδευε από τα Ύψαλα προς την Κεσσάνη, όταν διασταυρώθηκε με τον Σαδίκ Αχμέτ, ο οποίος κινούνταν προς την αντίθετη κατεύθυνση, με προορισμό την Ελλάδα.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, ο Σαδίκ Αχμέτ οδηγούσε την κόκκινη Mercedes του με τόσο μεγάλη ταχύτητα, ώστε ο ίδιος σκέφτηκε εκείνη τη στιγμή: «Ελπίζω να μη σκοτωθεί σε κανένα δυστύχημα».
Λίγες ώρες αργότερα, επιστρέφοντας στην Κομοτηνή, πληροφορήθηκε τον θάνατό του.
Ο Τούρκος διπλωμάτης μετέβη στο νοσοκομείο, όπου, όπως περιγράφει, η μικρή κόρη του Σαδίκ Αχμέτ νοσηλευόταν με ελαφρά τραύματα, ενώ η σύζυγος και ο γιος του είχαν καταφέρει να βγουν από το αναποδογυρισμένο αυτοκίνητο και βρίσκονταν όρθιοι.
Ο μόνος που έχασε τη ζωή του ήταν ο ίδιος ο Σαδίκ Αχμέτ.
Δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας
Κατά τον Οκτσάλ, το καθοριστικό στοιχείο που οδήγησε στον θάνατό του ήταν ότι, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του, δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας.
Όταν το όχημα ανατράπηκε, ο Σαδίκ Αχμέτ εκτινάχθηκε από το εσωτερικό του και έπεσε σε οργωμένο χωράφι, όπου χτύπησε το κεφάλι του σε πέτρα. Ο βαρύς τραυματισμός αποδείχθηκε μοιραίος.
Ακόμη πιο σημαντική είναι η αναφορά του διπλωμάτη στις καταθέσεις της οικογένειας. Όπως υποστηρίζει, η σύζυγος και τα παιδιά του Σαδίκ Αχμέτ δήλωσαν ενώπιόν του στην Αστυνομία ότι τον είχαν προειδοποιήσει να μειώσει ταχύτητα.
Η πληροφορία αυτή πλήττει καίρια τη θεωρία περί προσχεδιασμένου χτυπήματος, καθώς, σύμφωνα με τον Οκτσάλ, τα ίδια τα μέλη της οικογένειας επιβεβαίωσαν ότι ο Σαδίκ Αχμέτ οδηγούσε γρήγορα και είχε αγνοήσει τις προειδοποιήσεις τους.
Η αυτοψία του Τούρκου προξένου
Ο Οκτσάλ δεν περιορίστηκε στην επίσκεψη στο νοσοκομείο. Μετέβη και στο σημείο του δυστυχήματος, στον επαρχιακό δρόμο μεταξύ Κομοτηνής και Ξάνθης, προκειμένου να εξετάσει τις συνθήκες της σύγκρουσης.
Όπως περιγράφει, η περιοχή ήταν πεδινή και η ορατότητα ανεμπόδιστη. Δεν υπήρχαν δέντρα, κτίρια ή άλλα φυσικά εμπόδια που θα μπορούσαν να αποκρύψουν το τρακτέρ με το οποίο συγκρούστηκε το αυτοκίνητο του Σαδίκ Αχμέτ.
Ο οδηγός του τρακτέρ ήταν ένας Έλληνας αγρότης ηλικίας περίπου 60 ετών και ιδιοκτήτης του γειτονικού χωραφιού. Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε ο Οκτσάλ, ο αγρότης όργωνε το χωράφι επί ημέρες, ενώ το τρακτέρ κινούνταν αργά και δεν θα μπορούσε να έχει εμφανιστεί ξαφνικά στον δρόμο.
Ο Τούρκος διπλωμάτης υποστηρίζει ότι ο Σαδίκ Αχμέτ είδε το τρακτέρ, αλλά, αντί να μειώσει ταχύτητα, εκτίμησε ότι μπορούσε να το προσπεράσει επιταχύνοντας. Ακολούθησε η σύγκρουση και το αυτοκίνητο ανετράπη προς την πλευρά του χωραφιού.
Ο Οκτσάλ επισημαίνει επίσης ότι ο Σαδίκ Αχμέτ δεν οδηγούσε εκείνη την ημέρα τη δική του βαριά Mercedes, αλλά το μικρότερο και λιγότερο ανθεκτικό Fiat Tipo της συζύγου του. Κατά την εκτίμησή του, εάν χρησιμοποιούσε το δικό του αυτοκίνητο, εάν φορούσε ζώνη ασφαλείας, εάν είχε επιλέξει τον κεντρικό δρόμο ή εάν είχε μειώσει ταχύτητα, πιθανότατα θα είχε επιζήσει.
Η έκθεση προς το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών
Μετά την εξέταση των δεδομένων, ο Οκτσάλ συνέταξε έκθεση προς το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, στην οποία κατέληγε ότι επρόκειτο για τροχαίο δυστύχημα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαβεβαίωσή του ότι ουδέποτε δέχθηκε τηλεφώνημα ή ερώτημα που να αμφισβητεί τις συνθήκες του δυστυχήματος από την τότε τουρκική πολιτική ηγεσία. Όπως γράφει, δεν επικοινώνησαν μαζί του ούτε ο πρόεδρος Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, ούτε η πρωθυπουργός Τανσού Τσιλέρ, ούτε ο υπουργός Εξωτερικών Ερντάλ Ινονού, ούτε ο Μεσούτ Γιλμάζ, ο οποίος γνώριζε προσωπικά τον Σαδίκ Αχμέτ.
Ο μόνος που επικοινώνησε μαζί του για να ζητήσει πληροφορίες ήταν, όπως αναφέρει, ο τότε πρόεδρος των τουρκικών δικηγορικών συλλόγων Τουργκούτ Καζάν.
«Ούτε εκείνη την περίοδο ούτε αργότερα υπήρξε επίσημη θέση της Τουρκίας ότι ο Σαδίκ Αχμέτ έχασε τη ζωή του υπό ύποπτες συνθήκες», υπογραμμίζει ο Οκτσάλ.
Η επισήμανση αυτή είναι αποκαλυπτική: το σημερινό αφήγημα περί «ύποπτου θανάτου» δεν φαίνεται να στηρίζεται σε κάποια επίσημη έρευνα, διπλωματική έκθεση ή τεκμηριωμένη θέση της Άγκυρας εκείνης της περιόδου. Αντίθετα, σύμφωνα με τον άνθρωπο που ερεύνησε το περιστατικό για λογαριασμό της Τουρκίας, η έκθεση προς το τουρκικό ΥΠΕΞ μιλούσε καθαρά για τροχαίο.
Στο στόχαστρο η ταινία του TRT
Αφορμή για την παρέμβαση του Οκτσάλ αποτέλεσε η ταινία «Sadık Ahmet», στην οποία το TRT συμμετείχε ως συμπαραγωγός. Ο Τούρκος διπλωμάτης κατηγορεί την παραγωγή ότι υπηρετεί ιδεολογικούς και εθνικιστικούς σκοπούς και ότι καλλιεργεί αρνητικά αισθήματα απέναντι στην Ελλάδα.
Κατά την άποψή του, η μεταθανάτια ανακήρυξη του Σαδίκ Αχμέτ σε μοναδικό ηγέτη των μουσουλμάνων της Δυτικής Θράκης και σε «εθνικό μάρτυρα» διαμόρφωσε σταδιακά έναν μύθο που δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πολιτική πραγματικότητα της εποχής.
Ο Οκτσάλ δεν αρνείται τα προβλήματα που αντιμετώπισε η μουσουλμανική μειονότητα στη Δυτική Θράκη. Αντιθέτως, χαρακτηρίζει «μεγάλη ντροπή» την απαγόρευση του όρου «τουρκικός» σε μειονοτικά σωματεία και υπερασπίζεται το δικαίωμα των μελών της μειονότητας να προσδιορίζουν ελεύθερα την εθνοτική τους ταυτότητα.
Η θέση του, επομένως, δεν μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως μία άκριτη υπεράσπιση της ελληνικής πολιτικής. Παρά την αυστηρή κριτική που ασκεί στην Ελλάδα για τη διαχείριση της μειονότητας, απορρίπτει ως ατεκμηρίωτη τη θεωρία ότι ο Σαδίκ Αχμέτ δολοφονήθηκε από ελληνικούς μηχανισμούς.
«Θεωρώ καθήκον μου να δημοσιοποιήσω την αλήθεια»
Ο απόστρατος πρέσβης προειδοποιεί ότι η διόγκωση αβάσιμων ισχυρισμών από επίσημους τουρκικούς φορείς δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Τουρκίας, ιδιαίτερα σε περιόδους κατά τις οποίες οι ελληνοτουρκικές σχέσεις επιχειρούν να επανέλθουν σε θετικότερη τροχιά.
«Ως άμεσος μάρτυρας του περιστατικού, θεωρώ καθήκον μου να θέσω τα πραγματικά γεγονότα υπόψη της κοινής γνώμης», σημειώνει.
Η μαρτυρία του Αρσλάν Χακάν Οκτσάλ έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, επειδή προέρχεται από έναν διπλωμάτη με μακρά υπηρεσία στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών. Μετά την Κομοτηνή υπηρέτησε, μεταξύ άλλων, ως πρέσβης της Τουρκίας στη Νιγηρία, στη Βόρεια Μακεδονία και στη Νότια Κορέα, ενώ τελευταία θέση του στην κεντρική υπηρεσία ήταν εκείνη του γενικού διευθυντή Βαλκανίων και Κεντρικής Ευρώπης. Αποχώρησε οικειοθελώς από τη διπλωματική υπηρεσία το 2018.
Η Άγκυρα μπορεί να επιχειρεί να συντηρήσει τον μύθο ενός «εθνικού μάρτυρα» και να μετατρέψει ένα θανατηφόρο τροχαίο σε ακόμη ένα εργαλείο αντιπαράθεσης με την Ελλάδα. Όμως η μαρτυρία του ίδιου του Τούρκου διπλωμάτη που εξέτασε το περιστατικό για λογαριασμό του τουρκικού κράτους είναι σαφής: δεν υπήρξε «ύποπτο δυστύχημα», αλλά ένας τραγικός συνδυασμός υπερβολικής ταχύτητας, λανθασμένης εκτίμησης και μη χρήσης ζώνης ασφαλείας.