Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη γεωπολιτική περίοδο εισέρχεται η Ελλάδα, σύμφωνα με τον καθηγητή Γιώργο Φίλη, ο οποίος εστιάζει τόσο στις ραγδαίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή όσο και στην τουρκική στρατηγική στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο καθηγητής αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη μεταφορά της συστοιχίας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη, εκτιμώντας ότι η συγκεκριμένη κίνηση μπορεί να αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου επιχειρησιακού σχεδιασμού για την ενίσχυση της ελληνικής αντιαεροπορικής άμυνας.
Στην ανάλυσή του, δύο είναι οι βασικές κατευθύνσεις από τις οποίες θα μπορούσε να προέλθει μια απειλή: η Τουρκία και, υπό διαφορετικές συνθήκες, το Ιράν, εφόσον υπάρξει νέα σοβαρή κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Η μεταφορά των Patriot και η σημασία της Κρήτης
Η μετακίνηση της ελληνικής συστοιχίας Patriot προς την Κρήτη δεν αντιμετωπίζεται από τον Γιώργο Φίλη ως μια κίνηση που πρέπει να εξεταστεί απομονωμένα από το συνολικό περιβάλλον ασφαλείας.
Η γεωγραφική θέση της Κρήτης αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, καθώς το νησί βρίσκεται στο σημείο όπου ουσιαστικά συναντώνται το Αιγαίο, η Ανατολική Μεσόγειος και οι θαλάσσιες και αεροπορικές οδοί προς τη Μέση Ανατολή.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο καθηγητής θεωρεί ότι η μεταφορά της συστοιχίας μπορεί να εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης της ελληνικής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής προστασίας απέναντι σε διαφορετικά σενάρια απειλών.
Αυτά μπορεί να σχετίζονται με την Τουρκία, αλλά και με πιθανές επιπτώσεις μιας γενικευμένης κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα με απειλές που θα μπορούσαν να προέλθουν από το Ιράν.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε μια γεωγραφική ζώνη όπου διαφορετικές κρίσεις μπορούν να αλληλεπιδράσουν, γεγονός που απαιτεί αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Φίλης: Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα δεν είναι μια αθώα κίνηση
Ακόμη μεγαλύτερη έμφαση δίνει ο Γιώργος Φίλης στις κινήσεις της Άγκυρας με τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά την εκτίμησή του, οι τουρκικές κινήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται απλώς ως περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες.
Αντίθετα, τις εντάσσει στην ευρύτερη στρατηγική της Τουρκίας για την εμπέδωση των διεκδικήσεών της σε βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η Άγκυρα, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη προσέγγιση, επιχειρεί σταδιακά να δημιουργήσει τετελεσμένα και να ενσωματώσει τις διεκδικήσεις της σε χάρτες, διοικητικές πρακτικές και κρατικές αποφάσεις, ώστε θέσεις οι οποίες αρχικά εμφανίζονταν ως μονομερείς τουρκικές αξιώσεις να αποκτούν με την πάροδο του χρόνου χαρακτηριστικά παγιωμένης πολιτικής.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο ο καθηγητής θεωρεί ότι η Αθήνα πρέπει να αλλάξει τρόπο αντιμετώπισης της τουρκικής στρατηγικής.
«Δεν αρκούν οι δηλώσεις»
Για τον Γιώργο Φίλη, η απάντηση στις κινήσεις της Τουρκίας δεν μπορεί να περιορίζεται στη διπλωματική καταγγελία ή στην επανάληψη ότι η Ελλάδα διατηρεί τα δικαιώματα που της παρέχει το Διεθνές Δίκαιο.
Η Αθήνα, υποστηρίζει, πρέπει να περάσει από τη θεωρητική επίκληση των δικαιωμάτων της στην έμπρακτη κατοχύρωσή τους.
Στο πλαίσιο αυτό θέτει δύο συγκεκριμένα ζητήματα:
την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Και μάλιστα όχι ως μακροπρόθεσμες επιλογές, αλλά ως κινήσεις που, κατά την άποψή του, πρέπει να εξεταστούν τώρα, υπό το βάρος των νέων γεωπολιτικών συνθηκών.
12 ναυτικά μίλια και οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών
Η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί κεντρικό στοιχείο της επιχειρηματολογίας του.
Η θέση του Φίλη είναι ότι όσο η Τουρκία προχωρεί στην πρακτική αποτύπωση των δικών της διεκδικήσεων, η Ελλάδα δεν μπορεί να αρκείται στη διακήρυξη ότι διαθέτει συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα χωρίς να προχωρεί στην άσκησή τους.
Αντίστοιχα, θεωρεί αναγκαία την επιτάχυνση των διαδικασιών για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, ώστε η χώρα να ενισχύσει στην πράξη τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια λογική μετάβασης από την πολιτική διαχείρισης της τουρκικής πίεσης σε μια πολιτική ενεργού άσκησης των ελληνικών δικαιωμάτων.
Αιγαίο και Μέση Ανατολή στην ίδια γεωπολιτική εξίσωση
Η συνολική εικόνα που περιγράφει ο Γιώργος Φίλης είναι αυτή ενός γεωπολιτικού περιβάλλοντος πολύ πιο σύνθετου από μια παραδοσιακή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.
Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η πιθανότητα νέας κλιμάκωσης με το Ιράν, η στρατηγική σημασία της Κρήτης και οι συνεχιζόμενες τουρκικές κινήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δημιουργούν ένα ενιαίο πλέγμα προκλήσεων για την ελληνική ασφάλεια.
Σε αυτό το περιβάλλον, η μεταφορά των Patriot αποκτά για τον καθηγητή ευρύτερη σημασία, καθώς μπορεί να αποτελεί ένδειξη προσαρμογής της ελληνικής άμυνας στις νέες απειλές.
Η βασική προειδοποίησή του, όμως, αφορά την Τουρκία: η Άγκυρα επιχειρεί να εμπεδώσει στην πράξη τις διεκδικήσεις της και η Αθήνα, κατά τον Γιώργο Φίλη, οφείλει να απαντήσει επίσης με πράξεις.
Για τον ίδιο, αυτές οι πράξεις έχουν συγκεκριμένο περιεχόμενο: ενίσχυση της αποτροπής, επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, χωρίς περαιτέρω αναβολή.